miércoles, 29 de noviembre de 2017

LOS PRIMERS (E NO PAS OS ZAGUERS) FABLANTS D’ARAGONÉS DE FILIPINAS

Pansa pus, co, buen diya. U mío nomen ye Cyrene. Guei planto firme, tiengo dezinueu anyadas.... Istas frases n’aragonés no corresponden a una choben d'a Ribagorza ni d'as bals pirenencas. Tampo sorten d’a boca d'una saragosana u turolensa intresada n’ a luenga d’ella o d'a suya Comunidat. Ni an estau prononziatas per una fillóloga d'unatro pon d'Espanya que quiera deixar patent a suya querencia por as fablas minors.A que se presienta e amuestra la suya edat ye Cyrene Pangilinan, una estudianta de Psicolochía d'a Universidat de Santo Tomás, en Manila, que chunto a los suyos companyers s'a amanau entri un mes a la luenga e ra cultura aragonesas.
A inmersión en o luengache, encara que breu, no pas a resultau ni muito mens minoritaria. An estau 225 os chobens filipins que an aprendiu a dicir-le a o suyo interlocutor que …plantan firme? (son millor que bien) e a deixar bien platero ixo que les fa goyo e o que no les …fa goyoso?. Y tot en o marco d'una asinatura obligatoria so luengas e culturas ispanicas.
Dezaga de l'amostranza ye o profesor saragosano Marco Antonio Choben, que s'a trobau con una gran acullita per parti d'os escolanos e d'a propia Universidat: Filipinas ye un puesto con una graniza dibersidat lingüistica, a zients de luengas e ixo fa que bi aiga una sensibilidat especiala per conoixer atras realidatz. Amás, muitos alunos son de puestos de difuera de Manila an se charran istas luengas, la qual cosa encara faboreixe mas l'intrés.Os chobens, totz ells matriculaus en esziplinas scientificas, an aprendiu as semellanzas e esferenzias entri l’aragones, catalan,  l'occitano-aranés u l'euskera. Ya sapen de qué va ixo d'a ixota -que, por sierto, troba os suyos ecos n’o país ultramarino- e an descubierto l'orichen toponimico de ciudatz d'a suya entorno como Lanuza, Ebro, Herrera, Cortes, Fuentes u Albalate. Porque a sinial aragonesa en l'antiga colonia sigue patent.Marco Antonio, dotor en Filosofía, plegó a Manila tal que profesor asistent bisitante per meyo d'una conbocatoria de l'Ambaixada espanyola, pro a Universidat le ha brindau un contracto de profesor titular. O suyo plan ye remanir astí a o mens tres anyos: a sintonía con o centro ye muit buena, o mesmo que con l'Instituto Cervantes y l'Ambaixada. Isto, endica, faboreixerá que l’ estudeo de l'aragonés en Filipinas pueta aber permanenzia n’o tiempo. Amás, entri o tiempo d'aprendizache bi a abiu quantos alumnos que an amostrau un intrés espezial e ban a continar a suya formazion per meyo de seminarios e cursets, esplica con orgüello Marco Antonio dende o Sudeste asiatico.
Os escolanos an feito triballos de recullita a lo longo d'o mes de formazón. Beluns an plasmato as suyas conclusions en bideos de lo mes curios en os quals s’en beye à benteanyers con marcaus semblantes asiaticos charrar d'os suyos chirmáns u d'o soneo dentrar a la Escola de Medecina e d'estar una dotora.
(Manal : Eraldo d’Aragon)

No hay comentarios:

Publicar un comentario